donderdag 24 mei 2012 De verbindende schakel in fotografie
Actueel
Vorige Volgende
29 december 2010 »
door PhotoQ

PhotoQ noteerde op 12 december onder de kop ‘Martk fotoboeken blijft groeien’ de voorspelling van Willem van Zoetendaal dat er de komende jaren nog meer fotoboeken zullen verschijnen dan de afgelopen jaren al het geval is geweest. Uitgever Fred Schmidt gelooft er niks van. Hieronder publiceren we zijn uitgebreide reactie. Voel je vrij om te reageren.

‘Markt fotoboeken blijft groeien’?
 
Naast Paris Photo, die patserige miljonairsfair in de verhuurkelder van het Louvre voor champagne-drinkende nouveaux-riches, waar de Erwin Olaf-kitsch voor Echte Kunst (groot formaat, tenslotte) wordt aangezien, was de gelijktijdig in een wat afgelegen wijk van Parijs georganiseerde alternatieve fotoboekenbeurs ParisOff een verademing. Met enthousiaste en enthousiasmerende, over het algemeen jongere, fotografen die hun eigen weg gaan. De toekomst van het fotoboek zag je er – wat een hoopvolle gebeurtenis voor iemand die de verkoop van fotoboeken in het afgelopen decennium praktisch heeft zien instorten en bijna zien verdwijnen.
 
Kort daarna alweer een evenement: een fotoboekenmarkt in Huis Marseille. De kop van het verslag hierover op de website van PhotoQ (d.d. 12-12-2010) luidt: ‘Markt fotoboeken blijft groeien’. Hilarische kop natuurlijk – altijd zijn er mensen te vinden die na een gezellige dag meteen gaan overdrijven. Verder lezend blijkt dat overigens vooral de optimistische opinie te zijn van een deel van de aanwezige grafische ontwerpers, die zo hun lucratieve winkeltjes aan het beschermen zijn. Het verslag eindigt aldus: ‘In een belendende ruimte (van de lokatie waar de bijeenkomst zich afspeelt) werden veel fotoboeken bekeken (!) en verkocht. (…) Het evenement trok ca. 300 bezoekers’. Need I say more? Driehonderd bezoekers, waarvan een groot deel zelf fotograaf of ontwerper. Elkaars werk bekijken en kopen is prima, natuurlijk, maar om dat nou een ‘groeiende markt’ te noemen. Galeriehouder/vormgever/uitgever Willem van Zoetendaal (verder een reuze aardige man, hoor) voorspelt ‘dat er de komende jaren nog meer fotoboeken zullen verschijnen dan de afgelopen jaren al het geval is’. Tja. Dat kun je makkelijk zeggen, er van uit gaand dat de oplage van al die toekomstige fotoboeken meestal één zal zijn (tenzij familie of vrienden ook wel een exemplaar willen – dan worden het er al gauw vier of vijf), zelf gemaakt via Apple’s Iphoto, of bij een van de vele nieuwe internetbedrijfjes als Blurb.com.
 
En dankzij ons mooie subsidiestelsel kan er af en toe een gesubsidieerd fotoboek verschijnen in een wat grotere oplage (maar voor het voortbestaan van dat mooie subsidiestelsel moeten we ook al vrezen).
 
De echte markt, voor door een uitgeverij uitgegeven serieuze fotoboeken, is helaas niet meer bestaand. Het oude, ouderwetse systeem (een uitgever produceert, verkoopt aan de boekhandel, die weer verkoopt aan het publiek) functioneert niet meer. Voor een deel ligt dat aan de boekhandels, die tegenwoordig alleen nog als doorgeefluik van bestsellers (thrillers, kookboeken) fungeren, maar ook het publiek laat het afweten. Een brede verspreiding van fotoboeken is hiermee van de baan. Jammer, maar het is niet anders. Het nieuwe, zeg maar digitale systeem dat daarvoor in de plaats aan het komen is, of al gekomen is, betekent de redding van het fotoboek. Kleinschaligheid is het noodzakelijk gevolg, en de boeken zullen alleen bij speciale gelegenheden als ParisOff getoond en verkocht kunnen worden (en via de eigen websites van fotografen), maar artistiek gezien is het resultaat misschien wel zo interessant, en vaak zelfs een verbetering. Echter, om die ontwikkeling nu een ‘groeiende markt’ te noemen, is regelrechte onzin. We moeten blij zijn dat er van een zo goed als verloren gegane markt iets te behouden blijkt – met veel dank aan de ontwikkelingen in de digitale wereld. Een ‘markt’ voor fotoboeken is er niet meer. Fotoboeken zelf zijn er gelukkig nog wel.
 
Fred Schmidt, Uitgeverij De Verbeelding
 
 
Eerder op PhotoQ verslag Fotoboekenmarathon: ‘Markt fotoboeken blijft groeien’
 
 
Plaatsen/Stemmen op:  

Reacties (13)

1. diederik meijer op Donderdag 30 december 2010 1.31
Mee eens. Het zou goed zijn als fotografen en andere creatieven de band met dat verloren gegane publiek zouden proberen terug te vinden en te herstellen. Daar zijn wij (van Bite!) samen met Daylight Magazine in de vorm van het iPad magazine "50pm" mee bezig. Moeilijk en spannend.. Wie een goed boek-idee heeft, een idee dat enige marktpotentie heeft, kan zich melden om te praten over een iPad versie (info [at] 50pm [dot] net. Al snel goedkoper in productie dan een printversie, de geur van vernieuwing en een potentieel grote markt.

2. andrea stultiens op Donderdag 30 december 2010 10.21
Toch zou je het, als je gezegend bent met een iets optimistischer inborst dan Fred Schmidt, ook een verschuiving van de markt kunnen noemen. Blurb, Lulu, Hema, Kruidvat zijn ook markt en varen hier wel bij. Om nog maar te zwijgen over de mogelijkheden van de inktjet printer en een gezonde dosis handenarbeid. Misschien wordt Diederiks "50pm" wel onderdeel van die verschuivende markt. Alhoewel ik een grens zou willen trekken bij het geprinte ding, om het nog boek te noemen. Wat wel wat wonderlijk is, is dat de rol van vormgevers ook verandert, wat niet blijkt uit het optreden in Huis Marseille van Willem van Zoetendaal en collega's. Daar leek het, als zowel fotograaf als vormgever aan tafel zat, alsof de eerste de touwtjes in handen hebben. Meer en meer fotografen 'kunnen het zelf', wat soms ten koste gaat van de vorm van het boek, maar vaak ook niet. De fotograaf wordt steeds meer auteur, al dan niet in samenspraak met anderen, en minder 'alleen maar' maker van plaatjes. Inspringen op deze nieuwe, of verschuivende markt doen gelukkig niet alleen de organisatoren van Offprint en de al genoemde Printing on Demand bedrijven, maar ook talloze anderen als de Indy Photobook Library van Larissa Leclair in de VS, SelfPublishBeHappy in de UK en het internationale Artist Book Cooperative, opgezet door Joachim Schmid. Allemaal clubs (waarvan ongetwijfeld meer, en misschien ook betere voorbeelden bestaan) om in de gaten te houden, geïnteresseerd als we zijn met z'n allen in deze schuivende markt.

3. Rik Plomp op Maandag 03 januari 2011 23.05
De wereld in het algemeen verandert. Het lijkt alsof Fred Schmidt zich daarbij niet kan neerleggen en een hang heeft naar het verleden. De verkoop van fotoboeken ingestort? En bijna verdwenen? De echte markt niet meer bestaand? Dat geloof ik niet. In mijn beleving is de markt voor fotoboeken toegenomen en mondiaal geworden. Op allerlei plekken en op diverse manieren weten fotografen, en veel Nederlandse jonge fotografen, zichzelf en hun werk middels fotoboeken te presenteren. En afgaand op de diverse Nederlandse en buitenlandse recenties die ik op het internet zie met groot succes. Wat wel veranderd is is het ‘business model’ van fotoboeken. (en wellicht boeken in het algemeen). Wat door Fred Schmidt als ‘de echte markt’ wordt omschreven wordt steeds meer een achterhaald concept. In de echte markt van Schmidt zijn de uitgever en de boekhandel de verdieners aan een fotoboek. Wat blijft er voor de fotograaf, per slot van rekening de maker van het werk, over? In het beste geval niet meer dan een fooi, meestal echter helemaal niets. Is het dan vreemd dat fotografen, gesteund door nieuwe mogelijkheden, overgaan tot het zelf uitgeven van boeken en daarmee de dure traditionele kanalen omzeilen? Wat is nog de toegevoegde waarde van een uitgever of boekhandel als je veel zo niet alles zelf kan doen en via internet de hele wereld je markt is? Ik denk dat de markt voor fotoboeken zeker groeiende is. Maar, zoals in zoveel markten, waarschijnlijk alleen voor kwaliteit. En daarvan hebben we in Nederland gelukkig heel veel, met name in een aanstormende generatie jonge fotografen. En misschien kopen die wel elkaars werk om elkaar te steunen. De schuld aan boekhandels geven is te makkelijk, waarom heeft een uitgever subsidie nodig om een goed boek uit te geven? Iets wat mij al lange tijd verbaast is het financiele model van (foto)boeken. Voor de maker blijft, zelfs met subsidie, niets over. Alles gaat naar uitgever en boekhandel. Hoog tijd dat daar eens verandering in komt.

4. Lars Boering op Maandag 10 januari 2011 9.52
De fotoboeken markt is wel wereldwijd ingestort. Het afgelopen jaar heb ik zeer veel grote en belangrijke internationale uitgevers gesproken en die zeggen allemaal hetzelfde en als je naar verkoopcijfers kijkt dan schrik je je rot. Je begrijpt dan ook meteen waarom er niemand goed aan fotoboeken kan verdienen. Een grote Duitse uitgever geeft 200 titels per jaar uit (volgens het 'oude' business model!) en daarvan nog maar 3 met risico. De rest is volledig door musea, kunstenaars en fotografen gefinancierd. Vaak voor 75 tot 100%. Dat wij moedig door kunnen gaan in Nederland heeft te maken met ons unieke subsidiesysteem. Alleen in Zwitserland heb je nog een iets vergelijkbaars. In de rest van de wereld nauwelijks. Ik ken nog geen fotograaf die aan zijn self published boek goed heeft weten te verdienen. Blijkbaar is uitgeven toch een vak. De meeste kleinschalige en self published uitgaven hebben ook subsidie nodig. De vraag 'waarom uitgevers subsidie nodig hebben om een boek te maken' stellen is hem dan eigenlijk ook al beantwoorden. Tuurlijk is er veel aan het veranderen. Dat is ook heel erg leuk en goed. Leuk ook dat wij in de wereldwijde insiders-scene het zo goed doen. Nederland staat daar goed op de kaart. Maar het grote publiek voor deze prachtig vormgegeven boeken heb ik nog niet gezien. Sterker nog: die koopt deze boeken helemaal niet. Die koopt boeken van grote uitgevers: VanFleteren, (uitgeverij Lannoo) 50.000, De Keyzer, congo (uitgeverij lannoo) 7.500 sets, Olaf otto becker (hatje cantz) meer dan 8000 boeken. Toen ik afgelopen najaar met Yannick Bouillies (organisator offprint Paris) de verkoop coördineerde tijdens Bredaphoto, verkochten we de mooie kleinschalige Nederlandse boeken alleen aan de 'insidersmarkt'. Het grote publiek bladerde het door en liet het volkomen links liggen. Oud en nieuw bestaan nog steeds. En dat zal zo nog wel zo blijven. De mythe dat er te verdienen valt aan fotoboeken bestaat immers ook al 50 jaar.

5. Nina Post op Vrijdag 14 januari 2011 3.03
Mee eens: de 'traditionele' boekenmarkt is compleet ingestort. Ik sluit me aan bij de uitgevers die Lars Boering heeft gesproken. Het oude model werkt niet meer: de Frankfurter Buchmesse, ooit de belangrijkste schakel in de (internationale) handel in boeken, is niet veel meer dan een leuk uitje voor uitgevers die daar slechts elkaar bevestigen. De enkele boekhandels die nog over zijn komen niet meer naar de Buchmesse om in te kopen voor de decembermaand. En die decembermaand is ook niet meer wat het is geweest. Het probleem bij de nieuwe 'businessmodellen' blijft dat we nog steeds voor eigen publiek spelen en 'aan elkaar verkopen'. Een breder Nederlands publiek hebben we ondanks mooie initiatieven nog niet gevonden. God zij dank is de wereld groter dan Nederland. In België en Duitsland gaat men met hetzelfde enthousiasme naar boekenbeurzen als de Nederlanders naar de Efteling. In navolging van The New York Art Book Fair (17.000 bezoekers in vier dagen) worden in Brussel, Barcelona, London, Hamburg en Tokyo gespecialiseerde kunstboekenbeurzen georganiseerd voor het algemeen publiek. Een publiek dat komt en koopt. Offprint Paris was mede zo'n succes omdat het in Parijs was. Er is dus nog hoop. Onze mooie kleinschalige uitgaven zullen nooit in hoge oplages over de toonbank vliegen, maar dat is ook niet de ambitie die ik tegenkom. Door experiment, vorm en inhoud onderscheiden 'onze' boeken zich van de massaproducten die Lannoo of Phaidon in China door de pers heenjagen. Die andere ambitie en die andere vorm zijn daarmee een 'unique selling point' voor iedereen: voor de fotograaf, de grafisch vormgever, de uitgever (al dan niet in eigen beheer) én de boekhandelaar.

6. diederik op Vrijdag 14 januari 2011 15.57
Dit zou een uitzondering kunnen zijn: http://www.amazon.com/Days-My-Father-Phillip-Toledano/dp/0473158043/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1295016761&sr=8-1 Toledano bouwde eerst een website met zijn persoonlijke werk, die ging viral en werd door meer dan een miljoen mensen bezocht. Wat het boek 'doet' weet ik niet, kan ik hem wel vragen. Wie een groot publiek wil bereiken, moet twee dingen hebben, IMHO, 1. content hebben waar dat grote publiek zich mee kan identificeren of op een andere manier persoonlijk voor kan worden geinteresseerd en 2. zichtbaarheid. Aan geen van beide lijkt in het gesubsidieerde wereldje hard te worden gewerkt...

7. diederik op Zaterdag 15 januari 2011 9.31
Hier zijn de emails naar en van Toledano: i think your hypothesis is quite right- i've had three books published, and 'days' has by far been the most successful...it's almost completely sold out-15,000 copies, in three languages, 6 months after it's release.. and it's been optioned to be a film, by a large hollywood production company.. there you go! phil   http://mrtoledano.com/ From: bitemagazine <info@bitemagazine.net> To: philtoledano@yahoo.com; phil@mrtoledano.com Sent: Fri, January 14, 2011 1:50:25 PM Subject: enquiry Dear Phillip, A while back you featured your touching work with your father on BIte! magazine. I am writing you in respect of an ongoing discussion down here about the feasibility of photo books. My argument is that photobooks are feasible, provided they touch upon subject a general audience can relate to and provided the book gets sufficient exposure/visibility. In this respect I am curious to know how your book "Days with my father" is doing. Can you tell me something about the numbers and economics? Many thanks, Kind regards, diederik meijer

8. Lars op Maandag 17 januari 2011 21.03
Ja Diederik. Leuk voorbeeld, mooi project. Maar 1 zwaluw maakt nog geen zomer. Vergeet niet dat dit boek slechts 9 euro kost via Amazon (geweldige site waar alles meteen met korting te koop is maar ook de de grootste moordenaar der boekenwinkels). Voor die verkoopprijs is een gemiddeld fotoboek nog niet eens te drukken. Ik ben van mening dat niet elk mooi fotoboek een groot publiek hoeft te behalen. Recente voorbeelden zijn de boeken van Pip Erken en Florian van Roekel. Boeken die waarschijnlijk door elke uitgever nooit zo goed en mooi zouden zijn uitgegeven. Kleinschalig en briljant en inmiddels door een groot publiek begerig gezocht. Kwaliteit bereikt het publiek blijkbaar altijd en heeft niet veel nodig. Overigens in ieder geval bij Pip Erken ook met de steun van een geweldige vormgever die het internationaal heel goed doet. Vormgeving en een goede edit blijven bij heel veel fotografen een groot probleem. Ik ben meestal niet zo onder de indruk van fotoboeken waarin de fotograaf zelf als 'auteur' aan de slag gaat. Echter: ook de nadrukkelijke aanwezigheid van dominante vormgevers is vaak irritant; het gaat dan niet meer om de foto maar meer om de vorm. Dat men elkaar dan lekker gaat bevestigen helpt het niet veel verder. Dat veel men wel eens wat harder mag werken aan een kring buiten het veilige en bevestigende wereldje om zich heen, daar ben ik het wel mee eens. Maar of dit aan subsidie ligt? Niet helemaal, maar het is niet bevorderlijk voor een juiste mentaliteit. Gelukkig zijn er ook nog Rob Hornstra en WassinkLundgren (en nog anderen!). Harde werkers en voorzien van een internationale aanhang. Voor hun werkt subsidie als extra olie in de motor. Zo moet het. Pijnlijk is echter de uitspraak van succesvolle Belgische fotografen die reageerden op de vraag waarom er zoveel Belgen succesvol waren met fotoboeken en er zoveel meer bij Magnum zaten: Tja, wij Belgen moeten hard werken en zeer veel zelf doen, en jullie Hollanders: tja, jullie hebben die subsidie

9. diederik op Dinsdag 18 januari 2011 11.22
Natuurlijk Lars, daarom zeg ik: uitzondering. Buiten de industry insiders devalueert beeld in rap tempo in waarde. Men wil het zien, maar voor het consumeren van beeld sec niet meer betalen. En zelfs industry members gaan die kant op. De vraag is welke impact dat op de toekomst van fotoboeken sec - gesubsidieerd of niet - heeft. Ik sluit me aan bij de verwachting dat er meer fotoboeken zullen zijn, maar dat die een steeds kleiner publiek zullen hebben dat meer en meer uit een naar binnen gekeerde groep zal komen. Om die neerwaartse spiraal te keren moet de blik echt naar buiten gekeerd worden en fotografie niet langer als eindproduct worden gezien, IMHO...

10. erwin olaf op Maandag 24 januari 2011 17.42
De heer schmidt is mijn hele carriere lang al erwin olaf hater geweest, en hoe ouder hij wordt hoe zuurder. Ik merk gelukkig niks van eeen instortende boekenmarkt, integendeel. Mijn zeer traditionele boek bij uitgeverij aperture heeft reeds drie drukken beleeft. Tevens is een vervolg is in de maak. O ja mijn kitsch is ook op klein formaat verkrijgbaar, maar dat feit past niet bij het verwrongen en jaloerse beeld dat de heer Schmidt wil schetsen van mij en mijn werk.

11. herman van den boom op Dinsdag 01 februari 2011 20.56
Beste Fred heb je die provinciale calvinisten kanker nu nog niet uit je systeem. Holandse Kneus blijf toch gewoon thuis met je gevulde koek en kaakje. mijn boek komt inernationaal uit bij Lannoo, ik heb overal internationaal tentoonstellingen, ik zit toch niet op jouw kneuzen mening te wachten, wat een eigendunk.

12. demian op Vrijdag 04 februari 2011 21.08
Regelmatig kom ik bij een aantal kunstboekhandels zowel in Nederland als België en altijd hoor ik dat fotoboeken nauwelijks verkopen. Ik vrees dat Fred Schmidt helaas gelijk heeft. Overigens, vind ik die gekunstelde foto's van Erwin Olaf ook niet mooi. Herman van den Boom heeft die typische lompe 'Geenstijl' manier van reageren; hij slaat kwetsend om zich heen zonder inhoudelijke argumenten.

13. Fred Schmidt op Zaterdag 05 februari 2011 16.04
Voor degenen die de combinatie lezen, denken en schrijven niet helemaal onder de knie hebben weten te krijgen: het is natuurlijk niet helemaal onmogelijk dat af en toe een fotoboek een behoorlijke verkoop zal halen. In de wereld van de literatuur (waar de meeste romans nog nauwelijks verkopen) heb je tenslotte toch ook de honderdduizenden die er van Kluun of Saskia Noort worden verkocht, en in de toneelwereld (waar het ook heel moeizaam gaat) worden de musicals van Van den Ende wel goed bezocht. Er blijft dus, naar iemands smaak en mogelijkheden, altijd hoop.

Plaats een reactie

Maximaal 2000 tekens, 2000 tekens over.

 
Archief
© 2008 - 2012 PhotoQ | Contact | Colofon | Development by IDCA Technologies