Ze beschuldigd het ‘establishment’ van ‘tunnelvisie’ maar geeft verder geen uitleg wat die tunnelvisie precies behelst. Ook haar bewering dat de documentaire fotografie behandeld wordt als ware het een dodo en dat het ten koste gaat van andere fotografiestromingen snijdt geen hout. Dit strookt niet met de ontwikkelingen van de laatste jaren, waarin je juist ziet dat de termen ‘autonoom’, ‘documentair’ en ‘geënsceneerd’ opnieuw worden gedefinieerd.

 

Verder probeert Thijssen een lans te breken voor een steviger theoretisch fundament binnen het (hoger) onderwijs en geeft een aantal aanbevelingen, o.a. voor meer scholing over fotografie in het voortgezet onderwijs en een samenhangend aanbod van professionele en wetenschappelijke minors. Zeer nobel, maar ook hier gaat ze voorbij aan de ontwikkelingen van de laatste jaren. Nog niet zo lang geleden heeft de commissie Dijsselbloem een aanbeveling gedaan (1) dat het voortgezet onderwijs gevrijwaard moet blijven van allerlei onderwijsvernieuwingen en zich vooral moet richten op de kerntaken. Het zoveelste lespakket, hoe goed samengesteld ook, is weer een pakket erbij. Het voortgezet onderwijs wordt zo langzamerhand knettergek van alle goedbedoelde pakketten en wil maar één ding: met rust gelaten worden en lesgeven.

 

In haar opsomming van het huidige aanbod op een aantal hogescholen probeert ze door middel van quote’s uit de verschillende studiegidsen te duiden wat de opleiding daadwerkelijk beoogd. Nu zijn studiegidsen volgens mij niet de manier om hier inzicht in te krijgen, want ik worstel elk jaar weer om de inhoud van de opleiding op een A4-tje te krijgen, wat vaak resulteert in een summiere en vrij zouteloze tekst. Haar constatering dat het NFM de ‘reddingslijn’ is met de beroepspraktijk raakt werkelijk kant nog wal. Het NFM is slechts een van de (belangrijke) partners in het fotografische werkveld, niet meer en niet minder. Kortom, er zitten nogal wat hiaten en gaten in het stuk.

 

Ik was bijzonder geprikkeld door haar uitleg over documentaire fotografie en de categorie ‘conceptual documentary’. Nu ben ik absoluut geen theoreticus, dus misschien heb ik iets gemist, maar ik ervaar het als weer een nieuwe loot aan de fotografische vocabulaire, die zo langzamerhand topzwaar begint te worden. Wanhopig proberen we grip te krijgen op een beeldcultuur die zo snel aan het veranderen is dat de taal er zelfs geen vat meer op heeft. Altijd lastig voor wetenschappers en onderwijsgevenden, die duiding zoeken vanuit het verleden en referentiepunten nodig hebben om het heden uit te leggen. Ook in de huidige onderwijspraktijk is het gehamer op referenties niet van de lucht, karrenvrachten boeken worden door de vakdocenten mee naar school gesleept om de studenten kennis te laten maken met wat er al gedaan is.

 

Altijd wordt er geklaagd over het gebrek aan kennis over fotografische stromingen en kunsthistorische kennis van onze studenten. Nu wil ik dit niet bagatelliseren, maar ik moet de eerste docent, nu en in het verleden, nog tegenkomen die volkomen tevreden is over het referentiekader van studenten. Het is een generatie- en kenniskloof die nauwelijks te dichten is: mijn toenmalige docenten hebben net zo geklaagd over onze lichting als ik nu doe op de huidige en ongetwijfeld zullen over 10 jaar de huidige studenten klagen over de generatie die dan de hogescholen en universiteiten bevolkt.

 

Ondertussen proberen onze studenten zich aan de ene kant te ontworstelen aan de geschiedenis en binnen de kaders van hun eigen verbeelding en fantasie een wereld te laten zien die misschien niet strookt met de huidige terminologie, maar wel met de wereld van vandaag. Elke keer moeten we weer uitleggen dat ‘documentair’ niet betekent dat ze moeilijke minderheidsgroepen hoeven te fotograferen in buitenwijken, maar de huidige maatschappij en de ontwikkelingen daarin als vertrekpunt nemen voor hun verbeelding. Tegelijkertijd willen we ze kennis laten maken met de context en kaders van de heersende opvattingen binnen de fotografie, om zo te leren zichzelf te plaatsen in het werkveld, zowel beroepsmatig als beeldend.

 

Er wordt de laatste tijd (vanwege de crisis?) weer flink gerammeld aan de deuren van het kunstvakonderwijs. Plasterk stuurt brieven (2), de Tweede Kamer reageert weer (3) en kunstenaars spreken hun ongenoegen uit (4). Naast het ontwikkelen van je kunstenaarschap (al geen geringe opgave!) moet je als student ook nog even cultureel ondernemer worden en je theoretische kennis op orde hebben. En dat allemaal in 4 jaar, terwijl je hormonen ook nog eens door je lijf gieren. Elke dag proberen we hier als docenten vorm aan te geven, terwijl de besturen van onze instituten in onze nek hijgen met studentenquota en bekostigingsplannen. Ook geen geringe opgave…

 

De oproep van Thijssen voor een goed discours verdient brede steun, alhoewel ik twijfel of we er toe in staat zijn. Verschillende mensen hebben de laatste tijd geprobeerd de discussie rondom het kunstvakonderwijs vlot te trekken, maar te vaak verzandt de discussie in persoonlijk gekissebis, zoals ook nu weer te lezen valt in de reacties op deze site. Misschien is internet niet het medium wat hiervoor gebruikt moet worden, maar moet er vanuit de universiteiten en hogescholen een peer reviewed tijdschrift worden gepubliceerd, wat een platform kan bieden hiervoor, in samenwerking met andere organisaties (FW: en FOTODOK?). Volgens mij zijn er genoeg mensen te vinden (Foster, Elkins, Dikovitskaya, Wells & Edwards bijvoorbeeld?) die hier een bijdrage aan zouden kunnen leveren. Laten we de discussie op een hoger en dieper niveau verder voeren.

 

 

(1) http://www.tweedekamer.nl/images/kst113842.8s_tcm118-149847.PDF

 

(2) http://www.minocw.nl/documenten/107213.pdf

 

(3) http://parlando.sdu.nl/cgi/showdoc/session=anonymous@3A2532363911/action=doc/pskey=KST133586/KST133586.pdf

 

(4)