Hoewel ik niet nostalgisch ben, ging de uitkleding van de donkere kamer aarzelend. Toch besef ik dat ik het fotografisch genoegen heb te leven en me te kunnen bewegen in het digitale tijdperk. Het is ook prettig vertoeven met digitale beelden en Photoshop in de lichte kamer met de laptop. Maar toch, er is ook een sociaal aspect bij deze wissel van analoog naar digitaal. De iconen van de fotografiemarkt verbleekten volledig. De financiële nieuwsberichten melden ons dat de eens zo glorieuze bedrijven als Olympus en Kodak een ruïne geworden zijn met ontslagen als gevolg. De belangrijke dominante namen in de wereldfotografie hebben na 100 jaar een marktwaarde die niets meer voorstelt in vergelijking met deze van bijvoorbeeld Apple en Epson, firma’s die zelfs in de dagen van het hoogtepunt van de fotoboom niet eens bestonden.

 

Maar gelukkig is er het fotografische genoegen van de doeners van het medium. De expositie en boek Ou Menya van de Vlaamse fotografe Bieke Depoorter in de Kunsthal Rotterdam zijn een schot in de roos. Bieke Depoorter liet zich driemaal een maand lang liet meevoeren met de Transsiberische Spoorlijn door Rusland, langs vergeten dorpen, van woonkamer tot woonkamer. Toevallige ontmoetingen bepalen haar slaapplaats. Ze overnacht bij willekeurige families, die ze veelal in hun huiskamer fotografeert. Treffend en met een scherp oog voor sfeer, situatie en omgeving legt ze de intimiteit tussen de Russische bewoners vast.

 

 

Het wordt kijken en het voyeurisme is niet ver weg bij deze foto’s, met welke zij reeds de prestigieuze prijs van Magnum Photos won. Dus ze loopt in de voetsporen van de vader van het beslissende moment Henri Cartier-Bresson. Depoorter toont zich aan ons als een duivelskunstenares. Zij stemt haar publiek vrolijk terwijl het zit te kijken naar hedendaagse fotografiewerken, die ze weet te presenteren vol passie. De geest van de Griekse filosoof en veganist Empedocles is er aanwezig: aarde, water, lucht en vuur. Hij stelde die elementen aan elkaar gelijk en kwam zo tot de leer van de vier elementen. Die verschillen kwalitatief, zijn eeuwig en kunnen zich in diverse verhoudingen met elkaar verenigen om een beeld te geven van de wereld om ons heen.

 

De Franse filosoof Roland Barthes waarschuwde ons al eerder dat we alles in beelden proberen te veranderen: ‘Het hele bestaan is beelden, productie, consumptie, alles is beelden.’ Depoorter probeert enthousiast de Fotografie onder den volke te verspreiden en weet dit perfect te doseren zonder het medium te banaliseren. Ik waardeer de foto’s uit haar reeks Ou Menya omdat ze iets langzaams hebben. De stilstaande beelden van de Russische wereld van de stilstand tonen duidelijk de kracht van de fotografie. Ze gebruikt metaforen: de fotografie als beeldenkerkhof en de schaduwzijde van het opkomend neo-liberalisme. Vandaar dat haar fotografie niet enkel getuigt van een zucht naar nostalgische oorden, maar dat het tevens een reflectie is op de vraag naar het wezen van de fotografie: de werkelijkheid verlangzamen. Mijn hoofd vraagt Zen-tijd na deze ontdekkingsreis vol met parallellen, dilemma’s en associaties.

 

–

Ou Menya is nog t/m 29 januari 2012 te zien in de Kunsthal te Rotterdam

–