De erg knappe en intimistische tentoonstelling met het werk van Michals is een mooi stijlvoorbeeld van visualististische fotografie. Inhoudelijk wordt dit werk gekenmerkt door het droomachtig karakter van zijn geënsceneerde taferelen, refererend naar verhoudingen waarbij de fotograaf meestal betrokken is: de vader-zoon relatie, de aantrekkingskracht tussen man en vrouw, maar ook die tussen mannen onderling. Hij zei ons hierover: To photograph that which is felt (emotions, dreams) not seen. Een surreële geest die speelt met begrippenparen.

Ook de slaap en de droom, als thematisering van de dood en de doodsangst zijn hier prominent aanwezig. Ondanks de misschien wat zwaarmoedige thematiek oogt het oeuvre van Michals bijzonder fris en pretentieloos. Hij toont bovendien een gezonde dosis humor en zelfrelativering. Kenmerkend zijn de kleine formaten, dubbelbelichtingen of in stuntelig handschrift toegevoegde teksten. Of Michals de fotosequentie als eerste heeft bedacht is moeilijk na te gaan. Wel staat vast dat hij dit beeldend proces heeft ontwikkeld tot een methode die niet meer weg te denken is uit het pantheon van de fotogeschiedenis. Daarbij komen dan nog eens zijn uitdagende portretten van kunstenaars als René Magritte, Giorgio de Chirico, Joseph Cornell en de hete adem van de artistieke sfeer van Marcel Duchamp, Andy Warhol en Willem De Kooning.

 

Een sequentie is een verhalende fotoserie waarin meestal over onzichtbaarheden wordt gefilosofeerd, over het verstrijken van de tijd bijvoorbeeld of over het slagen of mislukken van menselijke relaties, over de liefde of over de ethiek van het leven. Michals heeft jarenlang met de sequentie geëxperimenteerd om ermee zijn eigen fantasieën, angsten, dwanggedachten, dromen en nachtmerries vorm te geven en er wellicht zo mee af te rekenen. Een beeld creëren bestaat erin alle dimensies van het object één voor één weg te nemen: gewicht, reliëf, parfum, diepte, tijd, continuïteit, en natuurlijk ook de zin. Het is ten koste van die vervreemding van de realiteit, van die bezwering, dat het beeld aan fascinatie, aan intensiteit wint, dat het een medium wordt van het zuivere object-zijn, dat er een subtielere vorm van bekoring uitgaat. Al die dimensies één voor één weer toevoegen, reliëf, beweging, emotie, idee, pathos, zin, verlangen, om beter en reëler te lijken, en dus beter gesimuleerd, is een totale misvatting wanneer het om beelden gaat. En de techniek loopt op die manier in haar eigen val. Zijn fotografie loopt op de rand van het paroxime dat hijzelf definieert als A sudden attack. To be seized with emotions, illness, etc.

Deze tentoonstelling van Michals bewijst dat fotografie een subjectieve handeling is, gebaseerd op de beeldende interpretatie van een gedreven talentrijk kunstenaar die ons beelden levert die de eigenschap bezitten van een wereld waarvan het subject zich heeft teruggetrokken.

Bekijk deze prikkelende tentoonstelling terwijl je nadenkt over het leven. Zorg ervoor dat je welgeluimd bent en ga daarna een zomers glas pastis drinken op de gezondheid van deze fotograaf. Laat ons hopen dat er nooit een Duane Michals-museum komt waar zoals recent met Magritte gebeurde te Brussel surrealistisch kunst gereïncarneerd wordt tot platte commercie. Surreële geesten moeten immers vrij en onconventioneel kunnen dwalen en twijfelen met droom en werkelijkheid.

 

–

 

De tentoonstelling met werk van Duane Michals is t/m 13 september 2009 te zien in het Musée de la Photographie in Charleroi