dinsdag 22 mei 2012 De verbindende schakel in fotografie
Werf
Vorige Volgende
6 juli 2009 »
door Johan Swinnen

Met als thema ‘vervaging in de hedendaagse beeldende kunst’ worden in een tentoonstelling én boek werken van 40 Belgische (!) kunstenaars bijeengebracht. Aan de hand van 80 werken onderzoekt curator Sven Vanderstichelen op een prikkelende wijze hoe deze kunstenaars vanuit de multimediale consumptie- en informatiemaatschappij een kritische beeldspraak hebben ontwikkeld en de grenzen van de vervaging in het picturale vlak aftasten.

Fading vergelijkt de verschillende artistieke dimensies in de reconstructie van het beeld. Een feit is immers dat het heropleven van de vervaging binnen de kunstscène een realiteit is. Het project komt me over als een soort van herbeleven van de aanwezigheid van de dingen met als basis: gesuggereerde afwezigheid, doorgedreven aanwezigheid of het imaginaire.
 
Vaak heb ik gehoopt om een analysemodel te vinden om het geheim van de beweging en tijd te kunnen vatten en deze aldus te kunnen verklaren. Slapeloze nachten hierover brengen me altijd naar het getal Pi (π), oneindig gebruikt in de wiskunde, met oneindig veel decimalen achter de komma. Ik vraag me na Fading af of men ook zo de foto-π  kan creëren die de parameters van een fotobeeld kan berekenen, inzicht krijgt in het idee van de maker en diep graaft in het fotobeeld? Kortom, kunnen we ook een fotografische π  definiëren om gestalte te geven aan wat men nu met zo een pover woord als een blok van beweging en tijd aanduidt? Immers, wanneer men een blok van beweging en tijd als een gestold moment vastlegt, dan maakt men waarschijnlijk een foto. Het gaat er niet om een verhaal te vertellen – of juist niet –, alles heeft een verhaal, de filosofie vertelt ook een verhaal en heeft ook concepten. Laten we zeggen dat fotografie – net als film – verhalen vertelt met blokken van beweging en tijd.
 
 
In het algemeen walgen fotografen van het floue. Ze leunen liever aan bij de natuurlijke beweging van het oog dat hen vergezelt in hun dagelijks leven. Ze zijn fier op hun zuivere, objectieve kijken. Ze steunen liever op de objectieve waarneming waardoor ze de limieten van de objecten met helderheid en klaarheid kunnen onderschrijven. Een fotograaf die zich overgeeft aan het floue is niet meer of minder dan in strijd met zijn wapenbroeders die de fundamentele eigenschap van het medium fotografie, namelijk beeldscherpte hanteren. Hij is dus in een ondenkbare oorlog met de traditioneel veroverde opvatting over fotografie.
 
Je kan het floue niet veroordelen uit principe. In onze visie is er een dialectisch verband tussen het floue en het zuivere, tussen het vervagende en het haarscherpe.  Het één bestaat niet zonder het andere. Vele objecten lijken ons flou vanuit hun eigenheid, zoals mist of een vuil stoffig raam. Er is het floue wanneer er een object dat we niet kunnen volgen snel passeert voor onze ogen. Er is ook het floue door het contrast. Of als onze scherpstelling die niet kan volgen bijvoorbeeld door tegenlicht, ons een flou beeld geeft met een sfeer van verwijdering.

De verschillen van vervaging zijn bij Fading niet gebaseerd op definities maar zijn veroorzaakt door verschillen in esthetische waardering. De vervaging die we bij Fading zien is niet enkel een formeel effect. De vervaging is verbonden aan een reflectie over de objectiviteit, een vluchtweg die onaantastbaar is aan de rand van de illusie. In de fotografie laat de vervaging een permanente vorm na van plezier door de uitnodigende lijfelijkheid die ervan uitgaat. Het verplicht ons beter te kijken. De vervaging creëert een lichaam, een textuur, een aanwezigheid en een dichtheid en zelfs fotografisch en paradoxaal gesproken: een zuiverheid. In de vervaging is de realiteit een verwijdering van de materie, in de fotografie wordt het een objectiviteit en aanwezigheid.

De vervaging is op zich niet goed, niet slecht, interessant of vervelend. Wat ons interesseert is te zien hoe lichtzinnig vandaag het grootste gevecht binnen de kunstscène: de herovering van de materie gestreden wordt door de geselecteerde artiesten. Ga het antwoord persoonlijk snel ontdekken want Fading is een prachtig fresco, waarin decennia beeldende kunst, inclusief fotografie én veertig levens op wonderbaarlijke wijze verweven worden.
 
 
Fading
t/m 13 september 2009
in Museum Van Elsene
 
Plaatsen/Stemmen op:  

Reacties (2)

1. Kees de Graaff op Zaterdag 16 januari 2010 13.27
Beste Johan. U stelt in uw schrijven dat de beeldscherpte van een foto tot het "zuivere" behoort. En het "floue" zou dan tot het onzuivere behoren. Het troebele, het vervagende, het onduidelijke. Dit verbaast mij ten zeerste, zeker als ik het beoordeel vanuit het door u geponeerde perspectief van "de natuurlijke beweging van het oog"! Niets is onnatuurlijker dan de bizarre beeldscherpte van een hedendaagse foto. De fotografie vent dit gegeven toch uit als zijnde een zeer natuurlijk en vanzelfsprekend realisme. Wat het per definitie niet kan zijn. Het is eerder een stuitend surrealisme. Nu kunt u (of wie dan ook) zoeken naar een analysemodel voor "blokken van beweging en tijd". Maar ik vraag me af of het niet zinniger zou kunnen zijn als we eerst een analyse maken van de "traditioneel veroverde opvatting over fotografie". En die oorlog hiertegen, die u schets, is voor mij alles behalve ondenkbaar. Hoogachtend . Kees de Graaff p.s: jammer dat die expositie weer voorbij is. want die lijkt mij, ook zeker door uw schrijven, biezonder interessant.

2. kees op Zondag 17 januari 2010 22.31
Niet vaak kom je filosofen tegen die het direkt over fotografie hebben. Doch stom en toevallig kwam ik vandaag deze woorden tegen van Dhr. Wittgenstein. Een stukje tekst die beslist ging over het floue en het zuivere (scherpe ..?). <-----------------------------> uit Filosofische onderzoekingen. 71 <--------------------------------------------------------------------------------> Je kunt zeggen dat het begrip 'spel' een begrip zonder duidelijke randen is. - 'Maar is een onduidelijk begrip eigenlijk wel een begrip? - Is een onscherpe foto eigenlijk wel een afbeelding van een mens? Is het wel altijd voordelig een onscherpe afbeelding door een scherpe te vervangen? Is het onscherpe niet vaak juist wat we nodig hebben? ................... aldus Wittgenstein.

Plaats een reactie

Maximaal 2000 tekens, 2000 tekens over.

 
Archief
© 2008 - 2012 PhotoQ | Contact | Colofon | Development by IDCA Technologies