Schrijven over Dirk Braeckman is een fotografisch plezier. Het is schrijven over de essentie van de fotografische paradox. Omdat hij de essentie zo duidelijk kan vatten in zijn fotowerk vroeg ik hem in het verleden jarenlang als gastdocent in HISK-Antwerpen. Hij ondersteunde gevat onze missie dat posthogeschoolvorming een essentiële participant moest zijn aan het artistieke debat door permanent een breed discours te organiseren. Merkwaardig was dat hij dat soms op zijn eentje kon bewerkstelligen. Ik reisde met Braeckman ook samen naar Fotofest Houston en zag hoe hij daar zijn werk uitrolde voor de grootste curatoren ter wereld en hen met zijn beelden ontroerde. En ’s avonds was het rock and roll bij de tientallen vernissages in het toen door het Enron-schandaal geteisterde Texas.

 

De geschiedenis van de Belgische fotografie is nog relatief jong, onontgonnen en nog volop in ontwikkeling. Het is pas sinds de laatste twee decennia dat er gebaggerd werd in de rijke wateren van fotoarchieven, collecties en presentaties. Verschillende initiatieven op het vlak van onderzoek, publicaties en tentoonstellingen getuigen hiervan.

 

Vandaag een nieuwe commerciële kunstgalerie beginnen is moedig en nobel. Net op een ogenblik dat we dagelijks in onze media lezen dat in ons koninkrijk (reeds virtueel verdampt) de banken, de verzekeringsmaatschappijen en de aandelen op de beurs in vrije val zijn en de roep naar eigen munt veld wint. Een besparingsronde à la Grecque is op komst en in afwachting beschouwen de onderhandelende partijen de maatregelen van Europa slechts als adviezen. En de sterkste politieke partij in Vlaanderen heeft men aan de kant geduwd. Ons koninkrijk ontstond na de opvoering van de opera De Stomme van Portici in 1830. De proletarische onlusten indertijd in Brussel hebben vandaag plaats gemaakt voor de indignados. Een nieuwe opera dringt zich op en is een realistisch scenario.

 

1.

In 1982 ontmoette ik de Nederlandse fotohistoricus Jan Coppens naar aanleiding van zijn boek ‘De bewogen camera, protest en propaganda door middel van foto’s.’ Dit standaardwerk was voor mij een eye-opener over de geschiedenis van de sociaal-kritische fotografie. Een wereld ging open van o.m. John Thompson, Jacob Riis, communistische propaganda uit de Sovjetunie, arbeiders-fotografie in België en het verhaal van W. Eugene Smith in Minamata. Ik nodigde Coppens meermaals uit voor lezingen in Vlaanderen. Geanimeerd trok hij de aandacht op het fragiele gebruik van fotografie als historische bron. Coppens maakte de journalistieke fotografen én de kunsthistorici wakker met sprekende voorbeelden waarom het nodig was om zorgvuldig om te gaan met historische foto’s. Politiek waren de discussies die na deze lezingen volgden vaak dogmatisch. Zo werd in die jaren midden 1980 dikwijls gesteld dat in oorlogstijd andere normen en waarden van belang zijn en dat dit manipulatief gedrag van (politieke) fotoredacties kon verantwoorden.

 

Het blijft onmogelijk fotografen met het predikaat Made in Belgium in een categorie te stoppen omdat ze immers bij geen enkele familie horen. Toch probeert men dit vaak te doen met het oeuvre van Frank Philippi (1921-2010) die nu een schitterende expositie krijgt in het FoMU.

 

De fotografe Nele Van Canneyt is reeds meer dan 10 jaar aan de slag als fotograaf. Ze toont ons beelden die gezien de objectiviteit van haar blik, een grote aanspraak op feitelijkheid kunnen maken.

1.

De voorbije weken is er heel wat aandacht besteed aan de opening van de tentoonstelling die een stukje toont van de vaste collectie van het Fotomuseum in Antwerpen. Positief is dat de huidige directie - in tegenstelling van de vorige er toch enig belang aan schenkt. Maar vertel ons toch eens wat er fout is aan een chronologisch historische opgebouwde tentoonstelling die de meer dan 170 jaar fotogeschiedenis toont? Of waarom men aarzelt om hier werk van te maken?

Isabelle Pateer stelt in haar fotoreeks ‘Unsettled’ een serie vraagtekens bij het wereldwijde fenomeen van de industriële uitbreidingen en de gevolgen ervan en doet dit aan de hand van een studie van het Vlaams dorpje Doel. Het is een fotoreeks bestaande uit twee luiken. Fase 1 focust op het Vlaamse dorp Doel waar leefomgeving plaats dient te maken voor grootschalige havenuitbreidingen. Fase 2 focust op de ontwikkeling van natuurcompensatiegebieden. Hiervoor moeten gecultiveerd gebied (voornamelijk polderlandschappen) en de bewoners ervan verdwijnen voor ‘wilde’ natuur die de impact van de industrie moet compenseren. Dit zorgt voor een artificieel contrast tussen natuur en cultuur.

 

We zien een grote kamer, type burgerwoning van 110 jaar oud (hoge plafonds, ornamenten aan het plafond, 2 zuilen, grote ramen met vergeelde gordijnen, er hangen spinnenwebben en er valt schimmig gepoederd licht binnen).