In het oog springend een witte party tent met bier drinkende Tsjechen of Duitsers, dat is altijd moeilijk te zien, omdat BIER hun gemeenschappelijke Nationale trots is. Maar wat een verademing om na 6 weken overleven in mijn ‘40 m2 concrete cube’ even weg te gaan uit de Meetfactory. De ontsnapping uit mijn ‘post communism studio’. De aan een geregen avonden van een teveel aan  sigaretten en alcohol en de nachten  onrustig slapen op alleen het onderste gedeelte van een boxspring met een zo esthetisch dekbed dat bijna uit zichzelf explodeert wanneer je er met je 38 graden celcius in de buurt komt, breken me langzamerhand wel een beetje op. Vooral ook de steeds persoonlijker wordende oplopende discussies in de gemeenschappelijke keuken lieten me af en toe in huilen uitbarsten.

 

 

 

Het is toch best een ‘tough area’ om te wonen en werken hier. De zwaarte van het vertoeven in de fabriek is niet meer te ontwijken. Zelfs mijn eigen kleine optimistische uitstapjes, wandelingen & fietstochtjes helpen niet meer om het voelen van algehele ‘sfeer’ van de Tsjechischeme algemene mentaliteit en kunstscène te ontwijken. Ik heb  teveel geabsorbeerd en ben er te diep in op gegaan. Er moet ruimte komen voor het verwerken, en het proberen te begrijpen.

 

Of misschien ook wel niet, “want wij West Europeanen zullen het nooit begrijpen.” Een veel op me afgeworpen zin. Op de een of andere manier hebben de Tjechen al een oordeel over je gevormd zonder ook maar een single question aan je te stellen. Want iets vragen is hier niet normaal. Wanneer ik iets uit oprechte interesse aan een persoon vraag, wordt dat opgevat als aanvallend en bedreigend. Mensen die vragen, moeten iets van je en daar moet je voor oppassen. Zoiets.

 

Zeker het gedag zeggen met de ‘how are you’ vraag heb ik binnen notime afgeleerd, omdat je dat hier alleen vraagt, wanneer je ook echt zit te wachten op liters oprechte ellende als antwoord. Mensen hebben het zwaar, zijn chagrijnig en klagen is de norm. Ik had zelfs een keer het antwoord op deze algemene ‘wat amerikaanse’ vraag: I don’t like that question, what do you want from me? Do I need to start crying now or something?…” OK, dat was de laatste keer dat ik die vraag aan iemand stelde die ik ook echt een beetje ken. Want ik ben helemaal niet iemand van in de wandelgangen roepen hoe het gaat en vervolgens helemaal niet openstaan voor een antwoord.

 

Zover is het uber westers Amerikaanse ’oppervlakkige’ gedrag nog niet in me geworteld. Maar tegenover de mensen hier is het duidelijk. Het verschil tussen ons Westerlingen en de Middle european mentality is enorm groot. Er wordt gezucht, gegeeuwd, geschreeuwd en geklaagd. De Hongaren hebben het zwaar, misschien zijn het de katholieke sporen van het aardse leven als lijdensweg. De Tjechen, die (ook) tot aan hun puberteit onder het communisme zijn opgegroeid, slepen nog steeds de lasten van hun opvoeding met zich mee. Zij dragen het gevoel wat hun ouders hadden, die zich niet konden uiten & ontwikkelen in de tijden van het communisme. Zij blamen het systeem min of meer voor hun eigen onvermogen. Maar het is tegelijkertijd ook een keihard feit dat in heel veel opzichten de mensen het ook een stuk moeilijker hebben.

 

De sporen van het communisme zijn echt niet uitgewist. Het gemiddelde salaris in Tjechië is 550 euro netto per maand, maar in de hoofdstad Praag ligt het wel wat hoger. Eind maart is de Tsjechische regering gevallen. Kunstenaars kunnen hier als maximale een beurs, 3 jaar lang 200 euro per maand ontvangen. Het contrast met hoe wij het in het Westen hebben is gewoonweg groot. Je voelt  je hier soms alsof je 20 jr terug in de tijd bent gestapt. De anarchistische 80ties punkstylo is hier nog up to date. En de constante rebelse uitingen in de praktijk zijn soms tergend vermoeiend.

 

Mij glijdend in de trein langs de groenstrook laat ik alle intensiviteit van me afglijden en zie ik langzaamaan weer wat mensen lachen in de openbare ruimte. Ik ben ontsnapt, zo voelt het. Het is mijn eigen binnenpretje. Met een rugzak voorop en achterop mijn lijf loop ik sjokkend door Berlijn naar mijn tijdelijke onderkomen. Ik passeer een blijkbaar Vlaams stel. Zij natuurlijk in de veronderstelling dat ik Duits ben zeggen tegen elkaar: ”Zo die ziet er ook lekker uitgeput uit.” Dat waren de eerste woorden die ik verstond wandelend in mijn ‘oude thuis’.

 

Op naar een groepsproject: ww.temporarycityberlin.de/ waar ik totaal van opleefde. Een week lang werkten we met een groep van 15, voor elkaar veelal onbekende, kunstenaars aan een project, waar we zonder thema of curator een tentoonstelling maakte in een ruimte, waarin een door de architect Andreas Muller ontworpen ‘exhibitionstructure’ geplaatst was.  Sommige reageerde op de structuur en maakte nieuw werk, speciaal voor de tentoonstelling, anderen vonden een plek om hun al bestaande werk in de ruimte en op/aan of onder de structuur te presenteren. Vele discussies gingen er in de week aan vooraf om tot een concept voor de invulling van onze expositie te komen. Ik organiseerde een feestje op maandag 11 mei om elkaar wat beter te leren kennen, met paarse magische cocktails bracht ik, samen met mijn vriendin Ada van Hoorebeke (adavanhoorebeke.blogspot.com) iedereen in een wat lossere stemming en spoorde ik de groep aan om van de architectonische structuur een intieme hut annex café te bouwen, om de sfeer nog intiemer te krijgen in de expositieruimte.

 

Gedurende dit bouw- en drinkproces heb ik gefotografeerd. 8 fotos van deze gebeurtenis heb ik laten overleven door ze op 8 gekleurde taarten te laten drukken met eetbare inkt. Op de opening op vrijdag 15 mei werden mijn 8 taarten op een clichématige verschrikkelijke standaard receptie tafel gepresenteerd in de tentoonstellingsruimte. Zodra er maar 1 iemand het lef had te snijden in m’n werk, volgde de rest als schapen, die niet te lui waren om mijn werk te verorberen. Binnen 3 uurtjes waren alle 8 taarten op en was mijn tijdelijke werk verdwenen. Nu leeft het voort in de gestilde magen van de bezoekers. De ervaring van het aansnijden van een hoofd, been of een stuk houten structuur werkte op de bezoeker heel verassend. Ik had voor het eerst op een opening geen anticlimax gevoel. Doordat ik mensen als het ware voedde, werd de sfeer direct heel open en warm. Ik raakte met veel mensen aan de praat over de expositie en mijn werk en legde het deconstructieproces van het transformeren van de taarten vast, omdat ik u nu kan laten zien hoe het eruit heeft gezien:

 

 

Wanneer je wilt, kun je meer zien en lezen op de blog van Temporary City Berlin: www.temporarycityberlin.blogspot.com die wordt bijgehouden door Christoph van Gerrewey (winnaar essay & recensie Prijs voor Jonge kunstkritiek.nl) Na een intensieve week Berlin toch weer met hangende pootjes terug naar Praag, waar Mario Testino in mijn atelier zat te wachten. Toen ik thuis kwam was de Prague biennale ‘on’ en deze bestond vooral uit een schilderijen en foto’s. Het was net zoals een slecht georganiseerde  B klasse artfair, maar blijkbaar was Mario Testino er toch voor gekomen.

 

Hij bezocht erna ook onze ateliers samen met zijn tolk en echtgenoot. 3 mannen in pak in mijn atelier, maakte een opvallend contrast met de omgeving. Toen hij mijn atelier aankwam en ik net thuis kwam van boodschappen doen, was het eerste wat hij zei: “It must be very hard to be a young artist nowadays” Ik, als nuchtere Hollandse dacht bij mijzelf: het is inderdaad keihard werken, positief blijven denken en altijd doorgaan, flexibel leren zijn en met een onzeker bestaan kunnen ‘dealen’, maar ‘very hard’ is het ook weer niet. De vrijheid die met dit leven gepaard gaat is niet inwisselbaar. Maar toen hij de beelden van zijn muren in zijn villa op internet liet zien, waarop hij alle kunst die hij verzameld exposeert, snapte ik de opmerking direct.

 

Gelukkig kon je wel met hem lachen, want toen ik zei dat ik hem een beetje vrouwelijk had gemaakt door in Google Maria Testino.com in te typen, lachte hij vrolijk, glurend naar zijn echtgenoot met de woorden: ‘ I am also a bit feminine’. Hij zij dat hij geïnteresseerd was in mijn werk, wat overigens mijlenver van dat van hem af ligt, maar daar kon hij blijkbaar doorheen kijken. Nadat wij, de 3 meiden op 1 gang: Hajnalka Tarr, Aukje Koks en ik, deze 3 mannen op bezoek hadden gehad, verlangden we naar meer mannen in pak en vertrokken we naar het feestje in het huis van de Nederlandse ambassadeur in Praag. Het was namelijk de opening van het Hollands cultureel festival Nethworks.cz in Tjechie: www.nethworks.cz/english.html

 

Dit festival is mede de reden dat ik en Aukje als 2 Nederlanders de artist in residence nu doen in de Meetfactory, onze expositie op 3 juni 2009 valt ook binnen het kader van dit Nederlandse festival. Maar wat een avond, ohlala: Dat was werkelijk smullen van heerlijke champagne, eten en klassieke muziek in een prachtige tuin, waarbij het weer ook nog eens schitterend was. Het leek een luxe droom, die we na alle grauwheid in en rondom de Meetfactory even nodig hadden.

 

 

We flirten helemaal op, en kropen langzaam uit onze miniminidepressie, zoals een egeltje, wanneer je afstand van hem neemt zijn koppie aan de buitenwereld toont en zo regelde mijn Hongaarse vriendin Hajnalka, die nog nooit de Titanic heeft gezien binnen no time gratis tickets voor een prachtige concert van het Nederlands Blazers Ensemble met Jordi Savall: Danza del Viento en de werkelijk totaal briljante theatervoorstelling van Jiri Kilian: Last Touch First. Al deze energetische culturele input gaf ons een enorme nieuwe drive om er de laatse week voor de opening van onze expositie op 3 juni weer helemaal voor konden gaan. Als klap op de vuurpeil kreeg ik ook nog eens bezoek van een glazenwasser in mijn atelier en heb ik vanuit mijn buro, werkelijk een uur lang gekeken naar hoe deze man met staart mijn 7 dubbelglazen ramen te grazen nam. Ik denk serieus dat het ‘once in a life time’ is, wat ik hier gezien heb. Helder!

 

 

–

www.anoukkruithof.nl