“Ik zocht in mijn eigen fotografie naar schoonheid, esthetische composities, mooie lichtvallen enzovoort. Daar kwam verandering in op het moment dat mijn moeder de fotoalbums van haar ouders erfde. Ik zag mijn grootouders voor het eerst als mensen met een eigen leven. Het trof me dat die foto’s zo’n impact hadden en ik realiseerde me dat mijn eigen foto’s nooit datzelfde effect teweeg zouden brengen. Ik heb kort daarna besloten de camera aan de wilgen te hangen en mij volledig toe te leggen op het verzamelen, hoe zeer ik de handeling van het fotograferen soms ook miste.”

 

Ik zie het als een persoonlijke verrijking. Naarmate je er langer mee bezig bent wordt het ook een soort verslaving. Een verslaving naar het nieuwe, naar meer, naar compleetheid. Op een gegeven moment werd het wel te veel. Ik ging in eerste instantie namelijk vooral voor kwantiteit. Maar de ruimte raakte vol en het geld op, dus ontstond er een noodzaak tot reflectie. Ik ben me meer gaan specialiseren, vooral in oeuvres van onbekenden, van mensen die geen fotograaf zijn maar bijvoorbeeld detective, bioloog of anderszins met een specifiek onderwerp bezig zijn. Fotografie, bovendien, die met een duidelijke reden of doel is gemaakt, redenen die niet binnen de fotografie liggen.

 

Ik ben altijd op zoek naar hele oeuvres, naar een samenhangend geheel van Nederlandse herkomst. Vaak vind je veel meer, maar het is niet zo moeilijk daar een selectie uit te maken. Je ziet snel genoeg of het iets is, of iemand vanuit een bepaalde gedachte heeft gefotografeerd.

 

 

De eerste verzameling die ik kocht was van Frits Roelen. Een jongeman uit Aerdenhout – echt een rijkeluisventje - die in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw, stiekem, met een obscuur spionage-cameraatje van heel dichtbij vrouwenlichamen fotografeerde op het strand. Soms zo dichtbij dat het onderwerp bijna onherkenbaar is. Ik weet niet hoe hij het heeft gedaan zonder dat het opviel. Onder andere daarom intrigeert het me. Het moet een vervelend mannetje geweest zijn, dat blijkt wel uit aantekeningen die ik heb gevonden.

 

Voor de aankoop van Roelen verzamelde ik van alles, ook losse foto’s of juist hele albums. Maar ik had inmiddels dus een klein opslagprobleem en was zodoende gedwongen iets selectiever te kopen. De verzameling van Roelen kwam op een keerpunt, toch is hij niet mijn favoriete fotograaf. Misschien is dat wel de informaticus Egbert van Zwan. Vijftien jaar na de aankoop van het werk van Roelen, stuitte ik via een gemeenschappelijke kennis op zijn foto’s. Hij fotografeerde zelf al niet meer in die tijd, maar hij was na enig aandringen van mijn kant wel bereid me te woord te staan. Hij had zijn interesse volledig verloren, dus ik kon zonder veel problemen zijn hele archief – inclusief negatieven - van hem kopen. Hoewel het mij veel moois opleverde, vind ik het wel jammer dat hij zich niet meer bezighoudt met fotografie. Hij had een heel interessante visie namelijk. Dat kwam: hij was software aan het ontwikkelen die van iedere willekeurige, ingescande foto, iets over de inhoud van die foto en de intentie van de maker kon zeggen. Om zijn programma te testen is hij zelf gaan fotograferen. In eerste instantie waren dat volstrekt willekeurige beelden met veel toevalselementen. Later is hij meer in reeksen gaan werken met het thema ‘stad’ als hoofdmoot. Met name dat werk vind ik echt heel goed. Misschien raar, maar ik heb helemaal geen foto’s van hem aan de muur. Ik heb sowieso weinig hangen, alleen een paar snapshots, waarvan de meeste gewoon met een paar naaldjes zijn opgeprikt.

 

Als verzamelaar wordt je steeds meer een historicus. Ik ben in de loop van de tijd dus steeds meer onderzoek gaan doen naar de herkomst van de foto’s en de makers zelf. Daaruit bleek dat deze zes een belangrijke aanvulling vormen op het canon van de Nederlandse fotografie. De fotohistoricus Flip Bool, goede bekende van mij en schrijver van het voorwoord, heeft me daar erg in gestimuleerd. Vandaar dat dit boek er is gekomen.

 

Dat is een goeie vraag. Het verzamelen wordt steeds moeilijker omdat de vraag naar (gevonden) fotografie steeds groter wordt. Ik houdt mijn ogen open natuurlijk, maar onderzoek – misschien voor een tweede publicatie - zal wel een belangrijke plaats blijven innemen. Ruimtegebrek speelt daarin ook wel een rol. Ik huur nu een soort atelier en dat staat echt bomvol. Ik sluit dus niet uit dat ik daar binnenkort uit ga selecteren en dan ook een heleboel weg ga doen.

 

Nee, ik denk eerder dat het een soort opluchting zal zijn. Het lijkt me prettig om een selectie te kunnen maken van alleen die dingen waar ik echt iets mee heb.

 

 

Ja! Een fenomenaal fotograaf zelfs. Ik heb hem de ‘waaifotograaf’ genoemd omdat hij in de jaren ’60 honderden foto’s heeft gemaakt waarop wind een rol speelde: rietkragen, wolken, bomen, wasgoed… Het is een uiterst merkwaardige collectie foto’s waarvan het doel me nog niet helemaal duidelijk is, maar er zit iets naargeestigs aan die foto’s dat me buitengewoon intrigeert. Het onderzoek is al in volle gang!

 

–

 

Het boek De Facto; Een Geschiedenis Van De Nederlandse Fotografie (Uitgeverij IJzer, Utrecht) is te koop in de PhotoQ webshop.