Geen land kan zich volwaardig ontplooien zolang het de trauma’s uit het verleden niet onder ogen durft te zien, lijkt fotograaf en videomaker Sammy Baloji (1978) ons te willen zeggen. Deze maatschappijkritische kunstenaar onthult zonder gêne de vernietigende invloed van exploiterende culturen op de Congolese natuur en maatschappij. Zwart-witte archiefbeelden van uitgebuite Kongolese arbeiders plaatst hij in het hedendaagse, gehavende landschap waar ooit de koloniale machthebbers zich respectloos uitleefden voor eigen gewin. In 2009 ontving Sammy Baloji een Prins Claus Prijs voor zijn krachtige werk.

------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Sammy Baloji werd in 1978 geboren te Lubumbashi, in de provincie Katanga van de Democratische Republiek Congo. Hij woont en werkt nog steeds in zijn geboortestad. Hij is lid van de Vicanos Club, een plaatselijke artiestenvereniging, en promoveerde daar aan de universiteit tot licentiaat in de letteren en de menswetenschappen.

 

Sammy Baloji begon als striptekenaar en legde zich vervolgens toe op fotografie en video. Met deze media wijdde hij tal van werken aan de Katangese cultuur en het koloniale erfgoed binnen de DRC. Etnografie, architectuur en urbanisme – thema's die in zijn werk voortdurend terugkeren – zijn de filters waardoor hij de Afrikaanse geschiedenis en identiteit analyseert.

 

In 2005 presenteerde hij in Brussel de tentoonstelling Vues de Likasi die werd opgezet met Marie-Françoise Plissart (laureate van de biënnale voor architectuur van Venetië, 2004) en ook te zien was op de biënnale van Kaapstad in 2006.

 

Met Mémoire (2006), een fotoreeks over de kopermijnengroep Gécamines, het vroegere Union minière du Haut Katanga, en Mémoire, de experimentele film die hij datzelfde jaar maakte met danser/choreograaf Faustin Linyekula, viel Sammy Baloji in de prjizen: de Prix Afrique en créations, de Prix de l'Image op de VIIe Rencontres africaines de la Photographie in Bamako, 2007, en de Prix Pictet naast een Prins Claus Prijs in 2009.

 

De expositie Mémoire in de Brakke Grond wordt gepresenteerd in het kader van Allez Congo!, een vierdaags festival dat de Brakke Grond samen met de Balie organiseert rond de samenwerking tussen België en Congo, tussen kunstenaars en anderen. Ter gelegenheid van de vijftigjarige onafhankelijkheid van Congo richten we ons vizier op de culturele besmetting tussen kunstenaars uit België en zijn voormalige kolonie vandaag de dag. We wakkeren een debat aan over de fricties en de overlap tussen westerse en Afrikaanse kunst: waar kunnen zij elkaar bijstaan, wat kunnen ze van elkaar leren, hoe dicht kunnen ze elkaar echt naderen? Werk van maatschappijkritische en artistiek prikkelende Congolese én Vlaamse kunstenaars wordt ingebed in een programma vol zinvolle achtergronden en debat. In de keuken van het eetcafé de Brakke Grond zwaait vier dagen lang een kok met Congolese roots de scepter, die de smaken van zijn moederland voor u op tafel tovert. Zonder om de gitzwarte herinneringen aan het kolonialisme en de erfenis daarvan heen te lopen, biedt Allez Congo! de ruimte aan Congolese creativiteit, humor, hoop en levenslust.