De foto’s van Hatakeyama vertellen geen stereotiep verhaal. Hij fotografeert geen planten of dieren, maar stenen en mineralen, de bronnen uit de natuur waaruit we putten om ons te beschutten en te verwarmen, de natuur die we gebruiken om te overleven. Via de camera van Naoya Hatakeyama wordt de poëzie verteld van menselijke industriële activiteiten zoals die plaatsvinden in fabrieken, kolenmijnen en steengroeven. Hatakeyama fotografeert landschap dat is ontstaan vanuit een gedeelde geschiedenis met mensen. Op zichzelf kan zo’n stuk natuur mooi of lelijk zijn, aldus Hatakeyama, maar door het op een bepaalde manier vast te leggen, verandert het in `landschap’, een stuk natuur waaraan betekenis is toegekend. Het is altijd de mens die de natuur in landschap verandert. De natuur zelf staat onverschillig ten opzichte van de mens.

 

Hoe onvoorspelbaar de natuur ook kan zijn, bleek uit de grote natuurramp die op 11 maart 2011 oost Japan heeft getroffen, waardoor een tsunami de geboortestad van Hatakeyama verwoestte en het huis waar hij is opgegroeid in haar pad meesleurde. De moeder van de fotograaf kwam bij deze ramp om. Hatakayema groeide op aan de oevers van de honderd meter brede rivier de Kesengawa in de stad Rikuzentakata in de prefectuur Iwate. Na de ramp maakte hij foto’s van het verwoeste Rikuzentakata. In het licht van het overkoepelende thema van Natural Stories bieden deze foto’s een nieuw perspectief. Hatakeyama is geen fotojournalist, maar een gelauwerd fotograaf, die via zijn beelden een weg zoekt door de persoonlijke tragedie die verbonden is met de natuurramp. Toen het landschap waarin hij was opgegroeid, en waaraan zijn visuele ervaring `gescherpt’ was door de tsunami was weggeslagen, kon hij niet anders dan het fotograferen. Hier gaat de grote geschiedenis (rekishi) gepaard met het verhaal dat daarbinnen verteld wordt (monogatari) Het is voor de eerste maal dat er zulke persoonlijke foto’s van Hatakeyama in een tentoonstelling zijn opgenomen.

 

Daarnaast toont deze tentoonstelling een selectie uit de eerdere series van Naoya Hatakeyama, waaronder een van zijn belangrijkste vroege werken Lime Hills, met als onderwerp de kalksteengroeven uit het landschap van zijn jeugd. Hoewel deze foto’s opzettelijk naar het werk van de Duitse Romantische schilder Caspar David Friedrich verwijzen, verbeeldt Hatakayema geen innerlijke religieuze ervaringen, maar simpelweg de wereld zoals hij is, op een manier die wel `deadpan’ genoemd is. Op een neutrale manier tonen de foto’s de schoonheid van vorm en kleur. Blast, een serie foto’s van explosies in kalksteengroeven, werd mogelijk door het gebruik van een motorgestuurde camera. Andere 2/3 series in deze tentoonstelling zijn buiten Japan gemaakt - in Frankrijk, Duitsland en Zwitserland – waarin de omgang met de natuur zoals die kenmerkend is voor het Westen wordt vastgelegd. In Untitled (Another Mountain) lijkt de mens de Zwitserse berg te willen temmen. Stoomwolken domineren de foto’s van de Franse staalfabriek in de serie Atmos . Ze lijken op donderwolken, en Hatakeyama ziet ze door de vermenging met de atmosfeer onderdeel van de natuur zelf worden. In Zeche Westfalen I/II, Ahlen staat een verlaten kolenmijn centraal, in Ciel Tombé een vervallen kalksteengroeve onder Bois de Vincennes, ten oosten van Parijs. Terrils tenslotte zijn de conisch gevormde heuvels die overblijven na het uitgraven van kolenmijnen. Ook deze bergen worden langzaam in het landschap geïntegreerd, terwijl sommige van deze kunstmatige heuvels niet meer van vorm veranderen. Die veranderingen vinden alleen plaats bij de mensen die op de top van de heuvel staan. Zulke contrasten tussen `natuur’ en `mensheid’ tekenen het werk van Hatakeyama, het zijn elementen die samen de geschiedenis en de betekenis van Natural Stories bepalen.

 

In 2002 exposeerde Huis Marseille een beknopt overzicht van zijn Japanse werk: Naoya Hatakeyama Retrospectief. In Natural Stories dat een kleine tien jaar later komt, heeft hij zijn blik zodanig verbreed en ontwikkeld dat ook de culturele verschillen tussen Japan en Europa in zijn visie op het landschap zich in een subliem evenwicht tot elkaar kunnen verhouden. Zijn foto’ s van de verwoestte stad Rikuzentakata tegenover de beelden van hoe het er daarvoor was vormen het grootst mogelijke contrast in deze expositie, die eerder te zien was in het Tokyo Metropolitan Museum of Photography. Naoya Hatakeyama (1958) is geboren in de prefectuur Iwate, Japan. Hij studeerde af aan de Universiteit van Tsukuba, School of Art and Design, in 1981. In 1984 behaalde hij er zijn Master titel. Hij behoort tot de toonaangevende fotografen in Japan die ook internationaal naam hebben gemaakt. In 9e Biennale van Venetië. Zijn boeken zijn kleine kunstwerken op zich, zoals Limeworks (1996); Atmos (2003), Zeche Westfalen, Ahlen (2004), Two Mountains (2006) [met Balthasar Burkhard]; Scales, 2007. Naar aanleiding van zijn expositie in het Tokyo Metropolitan Museum of Photography verschenen in 2011 de boeken Terrils, Ciel Tombé en de catalogus Natural Stories, met tekstenvan Philippe Forest en Satomi Fujimura.