Eén van de beroemdste foto’s van Johan van der Keuken (1938-2001) is een dansscene op het Ile St. Louis te Parijs, gefotografeerd tijdens de viering van ‘Quatorze Juillet’ in 1958. Deze foto werd voor het eerst gepubliceerd in het boek Paris mortel (1964). In het archief van Van der Keuken bevonden zich nog 32 andere negatieven genomen op dezelfde dag op dezelfde plek. Deze nog nooit eerder gepubliceerde foto’s vormen de kern van de tentoonstelling Johan van der Keuken – Beeldverhalen. Deze serie toont de ontstaansgeschiedenis van de bekende foto en werpt een verhelderend licht op de blik en werkwijze van Van der Keuken. Daarnaast hebben de samenstellers van de tentoonstelling (Noshka van der Lely en Willem van Zoetendaal) een aantal series waarvan enkele kleine werken niet eerder zijn getoond van Van der Keuken geselecteerd, die zijn opvatting over montage duidelijk maken. Ook worden er twee films van Van der Keuken getoond.

Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Johan van der Keuken – Quatorze Juillet.

 

“De jonge fotograaf loopt door de stad, het is 14 juli, de belangrijkste feestdag van het jaar in Parijs. Hij loopt langs de Seine en stuit op een pleintje waar zich een groepje mensen heeft verzameld. Er is een podium gebouwd voor de muzikanten. Dit vormt een perfect standpunt om de dansende mensen te fotograferen. We zien allerlei mensen van verschillende leeftijd en achtergrond samenkomen, aangetrokken door de muziek. Ze zijn gekleed volgens de mode van die tijd, ze zijn gekomen om feest te vieren. Als we de foto’s ‘chronologisch’ bekijken, zien we de mensen in beeld komen: jonge meisjes met gebloemde rokken en sjaaltjes om het haar, oudere echtparen, mannen uit Noord Afrika, jonge kinderen met hun ouders. De mensen scharen zich rondom de dansvloer, de muziek begint. Mensen raken met elkaar in gesprek, figuranten worden hoofdrolspelers, een man met een ladder loopt door het beeld, een auto komt de hoek om rijden. Dan beginnen de mensen te dansen, terwijl sommigen aan de kant toekijken. We zien vriendinnen met elkaar dansen, oudere paren en ook kinderen. Er vormen zich nieuwe paartjes van toevallige passanten.”

(Noshka van der Lely in Johan van der Keuken - Quatorze Juillet)

 

Door een weloverwogen selectie beelden te tonen van die dag, krijgt het publiek inzicht in de manier waarop de fotograaf werkte en hoe hij uiteindelijk koos voor dat ene bekende beeld. Bijzonder is dat de monumentale Fodorzaal van Foam speciaal wordt aangepast om de sfeer te creëren van een danszaal, waar de beelden van Van der Keuken om de bezoekers heen lijken te dansen. Vanaf het begin van zijn carrière was Johan van der Keuken, toen nog in de eerste plaats fotograaf, geïnteresseerd in het zichtbaar maken van beweging in stilstaande beelden. Hij experimenteerde met reeksen foto’s, die hij zodanig aan elkaar verbond dat er een ‘beeldverhaal’ ontstond. Ook koppelde hij bewogen, onscherpe foto’s aan stilstaande, scherpe beelden. Zo ontdekte hij hoe een ‘montage’ van foto’s de beweging die in de beelden zit kan versnellen of er een andere betekenis aan kan geven.

 

Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Johan van der Keuken - Quatorze Juillet. Het Japans gebonden boek, aanleiding voor de tentoonstelling, bevat nooit eerder gepubliceerde foto’s uit de vroege periode van de fotograaf/filmer (€ 30,00).

 

De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door de online fotoservice Pixum. Met dank aan Fotovaklaboratorium De Verbeelding, Purmerend.